Station Gasselternijveen

Gewijzigd: h:13-05-2017

Inhoud:

Links:

Voormalige exploitanten: Fabrieksaansluiting:

Gegevens station

Afkorting: Gav
Positie 1: km 99,898, rechterzijde voor de lijn Zwolle - Stadskanaal
Positie 2: km 0,000, linkerzijde voor de lijn Stadskanaal - Assen
Adres: Stationsstraat
Top

Exploitatie

Geopend als station aan de spoorlijn Stadskanaal - Assen. Vanaf 1 november 1905 geopend voor de spoorlijn Zwolle - Stadskanaal.
Geopend: Gesloten:
Personenvervoer: 15 juni 1905
25 mei 1940
27 juni 1945
14 mei 1939
17 september 1944
4 mei 1947*)
Goederenvervoer: 2 mei 1906 ? 28 mei 1972
Geopend als Gasselter Nijeveen van 1 oktober 1908 tot 1 juni 1923 Gasselternijeveen, daarna Gasselternijveen.

*) Tussen 4 mei 1947 en 15 december 1950 rijden de NS een vervangende busdienst, die bij het stationsgebouw stopt.
Top

Gebouwen

Stationsgebouw

Stationsgebouw van het type NOLS 2e klasse. Het stationsgebouw is aanbesteed met bestek NOLS-16. Het stationsgebouw komt overeen met het stationsgebouw in Mariënberg. Aan de westelijke zijde bevindt zich een kleine goederenbergplaats. Aan de oostelijke zijde is een uitbouw met een 3e klasse wachtruimte. Gedeelten van het stationsgebouw zijn in de loop der tijd in verschillende fases wit geplamuurd. Als eerste is de straatzijde voor of in 1914 al geschilderd. Later zijn ook de zijkanten en de perronzijde bedekt onder de witte verf. De kleine goederenloods blijft tot aan de sloop van het stationsgebouw in de oorspronkelijke staat behouden.

Op de eerste etage zijn in beide zijgevels later ramen gemaakt om meer licht in de woning van de stationschef te krijgen. De wachtkamer aan de oostkant van het stationsgebouw is later verkleind. Daarbij verdwijnen ook de ramen naast de deur van deze aanbouw. Het stationsgebouw is in 1966 afgebroken. De markante bomen die naast het stationsgebouw staan blijven behouden.

[gasselternijveen_002]
Het stationsgebouw Gasselternijveen.
Foto, gepubliceerd in Het Huis Oud en Nieuw, 1914.

[gasselternijveen_035]
Het stationsgebouw Gasselternijveen in de nadagen van haar bestaan. De karakteristieke bomen staan nog langs het perron. De goederenloods is duidelijk te herkennen.
Onbekende fotograaf, 19 juni 1965.

Nevengebouw

Het nevengebouw is aanbesteed met bestek NOLS-16. Het nevengebouw staat aan de oostelijke zijde richting Stadskanaal van het stationsgebouw. Het nevengebouw is van het kleine type zonder verblijf voor treinpersoneel. Ten oosten van het nevengebouw heeft de stationschef een grote tuin. Het nevengebouw is inmiddels afgebroken.

[gasselternijveen_001]
Station Gasselternijveen achter het hoofdgebouw is het nevengebouw zichtbaar. Aan het eind van het 2e perron staat het reservoirgebouw.
Ansichtkaart, opname moet voor oktober 1913 genomen zijn.

[nevengebouw_01b_v1.00]
Nevengebouw (perronzijde) zoals dat bij de station Gasselternijveen wordt gebouwd.
Tekening R. van Wissen.

Bergplaats

Tussen stationsgebouw en nevengebouw staat een houten bergplaats. Op de foto bij het nevengebouw is te zien dat het gebouw een lichte kleur heeft.

Zie foto nevengebouw.

Reservoirgebouw

Het reservoirgebouw is aanbesteed met bestek NOLS-16. In de oorspronkelijke plannen wordt er rekening mee gehouden dat de locomotieven water moeten innemen in Gasselternijveen. Vandaar dat in de bouwplannen ook een waterreservoir is opgenomen. De aanwezigheid van een waterreservoir in Stadskanaal maakt de aanwezigheid van een dergelijke voorziening in Gasselternijveen overbodig. Alle treinen die in Gasselternijveen rijden komen uit of gaan naar Stadskanaal. Rechtstreekse treinen van Assen richting Coevorden of omgekeerd komen zelden voor. Op 14 oktober 1913 komt er een beschikking om het waterreservoir af te breken. Tot die tijd doet de benedenverdieping van het gebouw hoofdzakelijk dienst als opslagplaats voor allerhande gereedschappen voor de opzichterssectie te Stadskanaal. Om dit gemis te compenseren bouwen de Staatstspoorwegen in Stadskanaal een nieuwe bergplaats.

Geen foto beschikbaar

Wachthuisje overweg

Ten oosten van het station ligt een overweg in de weg naar Gasselterboerveen. Deze overweg wordt voorzien van overwegbomen. Om deze te kunnen bedienen wordt bij de overweg een wachthuisje geplaatst. Dit huisje is behoorlijk groot en heeft ramen aan de straatzijde. Op 15 februari 1937 wordt de bediening vanuit het wachthuisje opgeheven. Vanaf die datum worden de overwegbomen bediend met een bedieningstoestel bij het stationsgebouw. Personeel dat het wachthuisje bemand wordt overtollig verklaard en wordt overgeplaatst.

Geen foto beschikbaar
Top

Emplacement

Vanuit het emplacement vertrekken aan de westkant de hoofdlijn naar Coevorden en de zijlijn naar Assen. Na enige tijd parallel te lopen, buigt de spoorlijn naar Coevorden daarna naar het zuiden weg. De zijlijn naar Assen is echter een langer leven beschoren dan de hoofdlijn Zwolle - Stadskanaal. Eveneens aan de westkant van het station bevindt zicht het Oude diep. Oorspronkelijk wordt dit water door 3 vaste spoorbruggen overspannen. De zuidelijkste is voor het rangeren van lange treinen langs de los- en laadweg. De middelste is voor de treinen van en naar Coevorden. Over de noordelijkste brug rijden de treinen naar en van Assen. Het zuidelijke rangeerspoor wordt in 1916 richting het westen met enkele tientallen meters verlengd, zodat langere goederentreinen langs het losspoor kunnen worden behandeld. De losweg zelf wordt ook flink uitgebreid. Naast het stationsgebouw komen overloopwissels vanaf het goederenspoor naar het doorgaande spoor.

Ten oosten van het emplacement kruist de spoorlijn een weg. De kruising is beveiligd met spoorbomen. Oorspronkelijk kruist er maar 1 spoor de weg. Rond 1916 wordt het emplacement en de perrons verlengd en is het nodig dat de toegangswissels al aan de andere kant van de weg liggen. In de overweg bevinden zich vanaf dat moment 3 sporen. De spoorbomen worden hierop aangepast. Dit alles om langere treinen in het station te kunnen afhandelen.

Tussen 1920 en 1922 breidt de NS het emplacement uit voor de spoorverdubbeling tussen Stadskanaal en Gasselternijveen. Bij de spoorverdubbeling wordt op het 2e perron van Gasselternijveen een abri geplaatst. Op last van de bezetters moeten de NS in de Tweede Wereldoorlog het 2e spoor weer opbreken. Vanaf 5 januari 1943 is het traject weer enkelsporig in exploitatie.

Rond de Tweede Wereldoorlog hebben er aan de los- en laadweg een 2-tal noodwoningen gestaan.

Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog wordt het emplacement gesaneerd. De middelste spoorbrug over het Oude diep komt te vervallen en de treinen van en naar Buinen rijden nu over de zuidelijkste spoorbrug. Ook is er inmiddels een overloop wissel aan de westkant van de bruggen en kunnen de treinen van en naar Assen ook over de zuidelijkste spoorbrug afgehandeld worden. Na het opbreken van de laatste resten van de oorspronkelijke verbinding naar Coevorden wordt het spoor van en naar Assen verlegd naar de zuidelijke spoorbrug.

In de laatste jaren is er alleen een spoor aan de los- en laadweg aanwezig. Tevens is er naast het doorgaande spoor nog een klein omloopspoortje aanwezig om de rangeerwerkzaamheden te vereenvoudigen.

Na het opheffen van de treindienst in Gasselternijveen is alles afgebroken. Ook de resten van de drie spoorbruggen zijn verdwenen. Alleen de vorm van het talud herinnert hier en daar nog aan het verleden. Op de plaats waar vroeger het stationsgebouw stond, loopt nu de doorgaande autoweg Gasselte - Stadskanaal. De spoorbaan moet hier letterlijk plaats maken voor het autoverkeer.
Top

Spoorweghaven (niet gerealiseerd)

In Gasselternijveen wil men een spoorweghaven aanleggen. De spoorwegen vinden het vervoer van het station Gasselternijveen in 1920 veel te gering om een spoorweghaven te rechtvaardigen. Het vervoer bestaat hoofdzakelijk uit aardappelen. Extra vervoer ten gevolge van een spoorweghaven is nauwelijks te verwachten. De spoorweghaven in Stadskanaal is weliswaar tijdens de oogstcampagne aan de kleine kant, maar deze zal mogelijk uitgebreid worden. Tevens zal in de aan te leggen spoorlijn naar Ter Apel (STAR) aldaar een spoorweghaven komen en bestaan er plannen voor een spoorweghaven in Valthe. Reden genoeg om geen spoorweghaven in Gasselternijveen te bouwen.
Top

Personeel

Functie: Van: Tot: Naam: Opmerking:
Stationschef voor 1920 ? K. van Dijk -
Stationschef 3e klasse 16 november 1920 16 oktober 1924 J. Wiersma Afkomstig uit Krommenie. Vertrekt naar Elburg.
Haltechef 1e klasse 16 oktober 1924 ? J. Kalt Voorheen haltechef te Gasselte.
Haltechef 1e klasse 1 oktober 1936 1 november 1939 B. Horsting Voorheen haltechef te Grijpskerk. Vertrekt naar Zuidhorn.
? Na 1917 ? J. Jans Afkomstig uit Winsum. Vertrekt naar Meeden - Muntendam.
Top

Gegevens plaats

Algemeen

De geschiedenis van Gasselternijveen wordt voor een groot deel bepaald door de aanwezigheid van schippers en ander scheepsvolk. Een deel van de Nederlandse zeescheepvaart staat namelijk geregistreerd in Gasselternijveen.

Van 15 juli tot en met 20 juli 2008 vinden het Oostermoerfeest plaats in Gasselternijveen en omliggende dorpen. Een van de onderdelen van het feest is het versieren van de straten. De Hoofdstraat-Noord en de Vogelshemweg kiezen als thema de uitbreiding van de STAR-spoorlijn vanuit Stadskanaal naar Gasselternijveen. Dit thema is een belangrijke wens uit de dorpsvisie van de Dorpsbelangenvereniging. Een verlenging van de STAR-spoorlijn moet het toerisme in de plaats een positieve impuls geven. Van de jury krijgt de STAR-versiering de 1e prijs in de wedstrijd.

Bestuur

Gasselternijveen maakt onderdeel uit van de gemeente Gasselte. Op 1 januari 1998 fuseert de gemeente Gasselte met de gemeente Anloo, Gieten en Rolde tot de nieuwe gemeente Aa en Hunze. De gemeente Aa en Hunze heeft haar hoofdzetel in Gieten. Zie voor meer informatie het station Gieten.

Voorzieningen

Stationskoffiehuis
Nabij het station staat Hotel Walland, dat als "D' Olde Spoor" in 1978 door brand wordt verwoest. Het wordt als 'Stationskoffiehuis' door Geert Eggens gebouwd, gelijk met de bouw van de spoorlijn in 1905.

[gasselternijveen_005]
Stationskoffiehuis Eggens.
Ansichtkaart, uitgegeven door P.H. Boerma.
Café - Spoorzicht
Café - Spoorzicht ten oosten van het station bij de overweg. De eigenaar is de heer Ockels. Het café wordt afgebroken bij de aanleg van de snelweg Gasselte - Stadskanaal.

Geen foto beschikbaar
Top