Station Gramsbergen

Gewijzigd: h:04-01-2020

Inhoud:

Links:

Exploitant: Voormalige exploitanten: Voorzieningen:

Gegevens station

Afkorting: Gbg
Positie: km 47,913, linkerzijde
Adres: Stationsstraat
Top

Exploitatie

Geopend als station aan de spoorlijn Zwolle - Coevorden. Op 1 november 1905 verlengd tot Stadskanaal. Na de sluiting Emmen - Gasselternijveen in oktober 1938 loopt de lijn tot Emmen, met uitzondering van een kleine opleving in en na de Tweede Wereldoorlog.
Geopend: Gesloten:
Personenvervoer: 1 juli 1905
27 juni 1945
17 september 1944
n.v.t.
Goederenvervoer: 1 juli 1905 23 mei 1971
Top

Gebouwen

Stationsgebouw

Stationsgebouw van het type NOLS 3e klasse. Het stationsgebouw is aanbesteed met bestek NOLS-17. Aan de westelijke kant is een kleine houten goederenbergplaats aangebouwd. Deze goederenbergplaats heeft zowel aan de straat als perronkant 1 schuifdeur. Het stationsgebouw is al decennia lang aan de westelijke kant wit geplamuurd. In 1961 wordt er een elektrische beveiliging aangelegd. Voor het bedieningstoestel wordt een uitbouw aan de perronkant van het stationsgebouw gebouwd.

De originele houten goederenbergplaats is anno 2007 nog steeds aanwezig. De schuifdeur aan de straatzijde is vervangen door houten panelen. De schuifdeur aan de perronzijde is vervangen door 2 normale deuren. De ramen aan de kopse kant van de goederenbergplaats hebben niet meer de originele vorm.

Na de sluiting van het loket komt het stationsgebouw leeg te staan. In het gebouw vestigt zich een café. De uitbouw voor het bedieningstoestel is niet afgebroken, zoals bij de andere gebouwen langs de lijn wel is gebeurd.

[gramsbergen_001]
Station Gramsbergen met vertrekkende trein richting Zwolle.
Ansichtkaart.

[gramsbergen_003]
Station Gramsbergen na de Tweede Wereldoorlog.
Ansichtkaart uitgegeven door J.Schotkamp te Gramsbergen. Ansichtkaart is afgestempeld in 1955.

[gramsbergen]
Foto van het stationsgebouw aan de straatzijde. Zichtbaar is dat de westelijke zijde wit geplamuurd is.
Foto R. van Wissen, 16 maart 1985.

Nevengebouw

Het nevengebouw is aanbesteed met bestek NOLS-17. Het nevengebouw is van het kleine type zonder ruimte voor treinpersoneel. Het gebouw is qua vormgeving geheel identiek aan het exemplaar in Hardenberg, maar in spiegelbeeld uitgevoerd. Het nevengebouw staat aan de zijde Coevorden naast het stationsgebouw. Het nevengebouw heeft er tot zeker 1962 gestaan, daarna is het gebouwtje afgebroken.

[gramsbergen_059]
Station Gramsbergen straatzijde. Achter het stationsgebouw staat het nevengebouw.
Collectie R. Boelens.

[nevengebouw_01a_v1.00]
Nevengebouw (perronzijde) zoals dat bij het station Gramsbergen wordt gebouwd.
Tekening R. van Wissen.

Bergplaats

Tussen het station en het nevengebouw wordt in de loop der tijd een houten bergplaats bijgebouwd. Inmiddels is deze bergplaats weer verdwenen.

Geen foto beschikbaar

Dienstwoning

Ten noorden van het station nabij de overweg heeft een dienstwoning gestaan. Deze woning is inmiddels verdwenen.

Geen foto beschikbaar
Top

Emplacement

Gramsbergen 01
Gramsbergen 02
Bij de bouw heeft Gramsbergen het standaard NOLS-emplacement met 2 perrons maar zonder doorgaand kruisspoor. De goederenfaciliteit ligt ten westen van het stationsgebouw. Naderhand is er een volwaardig kruisspoor van gemaakt. In 1926 zijn de losweg en het losspoor gewijzigd.

In 1953 wordt het 2e spoor het doorgaande hoofdspoor. Daartoe wordt het wissel aan de zijde richting Coevorden aangepast. In 1961 wordt het 2e perron, dat tot die tijd als eilandperron tussen de sporen 1 en 2 in heeft gelegen, aan de andere kant van het 2e spoor opgebouwd. Om op het 2e perron te komen, moeten de reizigers de beide sporen oversteken. Het nieuwe 2e perron maar ook het compleet nieuw gebouwde 1e perron worden opgebouwd met hoge betonnen perronwanden. Na de Tweede Wereldoorlog wordt het goederenemplacement in stappen afgebouwd. Met de bouw van de nieuwe perrons in 1961 komt het wissel naar het losspoor aan de zijde van het stationsgebouw te vervallen. Het losspoor kan alleen nog maar van de zijde Hardenberg worden ingereden. Het laatste losspoor wordt in 1972 opgebroken.

Bij reorganisatie werkzaamheden t.b.v. de elektrificatie wordt de boog, waarin station Gramsbergen ligt, verruimd. Hierbij moeten de perrons verlegd worden. Het 2e perron komt weer tussen de sporen 1 en 2 in te liggen. De beide sporen hebben niet dezelfde kromming. Hierdoor waaiert het 2e perron uit ten opzichte van het 1e spoor. De oversteek naar het 2e perroon bevindt zich tegenover het stationsgebouw. De oversteek is met spoorbomen beveiligd. Tijdens de ingrijpende verbouwing in 1984 zijn de perrons van beperkte lengte. Als er met een dubbele DE3 wordt gereden, kan er maar 1 stel compleet langs het perron staan. Het achterste stel aan de kant van Zwolle kan niet langs het perron staan. In Hardenberg worden de passagiers voor Gramsbergen dan ook verzocht om in het voorste treinstel plaats te nemen. Een dubbele DE3 komt 's avonds laat voor. Het extra treinstel is nodig voor de sneltrein Emmen - Zwolle de volgende morgen.

Hoewel het station enkele meters naast het kanaal ligt is er nooit een echte spoorweghaven geweest. Dit in tegenstelling tot Bergentheim waar hetzelfde kanaal ook stroomt, maar verder van de halte af ligt.

[NVBS-NOLS_039]
De perrons en sporen en het stationsgebouw van Gramsbergen aan de voormalige NOLS-lijn na het aanleggen van een tweede perron en het ombouwen van het emplacement (km 47,71). Links wissel 3 naar het kopspoor langs de losweg, met een open goederenwagen bestemd voor een kolenhandelaar die zijn transportband heeft laten staan. Links een stenen gebouwtje voor de onderhoudsploeg van Weg en Werken.
Collectie NVBS-Railverzamelingen, Foto R. Ankersmit, 4 maart 1962.

Beveiliging

Gramsbergen heeft een volledig elektrische bedieningen van de armseinen en wissels. Daartoe staat in de uitbouw van het stationsgebouw een stelknoppentoestel met blokkast. Aan de zijde Coevorden staat bordessein voor de inrijseinen.
Top

Personeel

Op het station van Gramsbergen hebben meerdere mensen gewerkt. Hieronder staat een overzicht van diverse personen en functies zover bij de auteur bekend, gebaseerd op de overzichten uit Het Utrechts Archief en publicaties in kranten en boeken. Het overzicht is niet compleet en zal waar mogelijk worden aangevuld. De personen zijn ingedeeld naar de laatste functie die ze op het station hebben vervuld.

Functie: Van: Tot: Naam: Opmerking:
Stationschef 4e klasse 01-07-1905 28-02-1923 J.A. Thomassen (Johannes Albertus) Afkomstig uit Bergentheim. Vertrekt naar Zwolle Veerallee
Haltechef 01-05-1923 15-05-1928 J.R. Wagt (Jan Richard) Afkomstig uit Valthe. Vertrekt als Eerste haltechef naar Maarsbergen.
Haltechef 1928 1929 ? -
Haltechef 16-04-1929 31-07-1930 A.J. Wagt (Allard Jan) Afkomstig uit Zuidbroek. Vertrekt naar Bareveld.
Eerste haltechef 01-08-1930 01-11-1941 G. Vrielink (Gerrit) Afkomstig uit Bareveld als Haltechef. Op 1 januari 1941 promotie tot Eerste haltechef. Verlaat de dienst eervol vanwege het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd.
Stationschef 01-01-1942 ? G.J. Boerdam Afkomstig uit Coevorden.
Stationschef 1959 1961 Rustebiel Vertrekt naar Harlingen.
? jaren 30 ? W. Snijder -
Assistent v.d. stationsdienst 28-07-1912 26-04-1919 W. Kok (Wolter) Voorheen Arbeider - rangeerder te den Ham - Vroomshoop. Komt als Arbeider - telegrafist naar Gramsbergen. Op 14 januari 1917 promotie tot Telegrafist. Op 1 april 1919 promotie tot Assistent van de stationsdienst. Vertrekt naar Meppel.
Lijnassistent 14-12-1941 >11-01-1942 H.J. Boerdam (Hendrik Jan) Afkomstig uit Coevorden. Het personeelsdossier gaat niet verder dan begin 1942.
Telegrafist 16-07-1911 13-07-1912 T. Schotanus (Taeke) Voorheen Arbeider - telegrafist te Oudeschoot. Op 31 maart 1912 promotie tot Telegrafist. Vertrekt naar Zwolle.
Arbeider - telegrafist 01-07-1907 27-04-1907 H. Hattuma (Hendrik) Afkomstig uit Vierverlaten. Vertrekt naar Scheemda.
Arbeider - telegrafist 28-04-1907 15-07-1911 H.J. Borgers (Harmen Jan) Afkomstig uit Scheemda. Vertrekt naar Raalte.
Arbeider - telegrafist 27-04-1919 09-07-1921 A. Kamer (Abel) Afkomstig uit Meppel. Vertrekt naar Wirdum.
Arbeider - telegrafist 17-01-1926 29-09-1928 J. Reinders (Johan) Afkomstig uit Buinen. Vertrekt naar Emmen.
Arbeider - rangeerder 27-06-1905 26-01-1907 J. Hermsen (Johannes) Eerste betrekking bij de spoorwegen als Hulparbeider. Op 29 april 1906 promotie tot Arbeider - rangeerder. Vertrekt als Arbeider - telegrafist naar Ommen.
Arbeider - rangeerder 30-06-1907 28-02-1908 W. Leenes (Willem) Voorheen wegwerker op het traject Mariënberg - Dalerveen. Vertrekt naar Mariënberg.
Arbeider - rangeerder 01-03-1908 10-04-1909 J.A. Schenkel (Johan Adolph) Afkomstig uit Mariënberg, vertrekt als arbeider naar Leeuwarden.
Hulparbeider 29-08-1911 28-09-1912 G.J. Hamberg (Gerrit Jan) Eerste betrekking bij de spoorwegen. Vertrekt als Waarnemend arbeider naar Hengelo.
Waarnemend arbeider 25-02-1918 24-10-1918 J. de Ruiter (Jacob) Voorheen Hulparbeider te Deventer. Op 21 juli 1918 promotie tot Waarnemend arbeider. Vertrekt als Arbeider - telegrafist naar Drouwen.
Top

Gegevens plaats

Algemeen

De gemeente Gramsbergen ontstaat in 1811. Naast Gramsbergen maken diverse buurtschappen waaronder Ennevelde (later Annevelde of Anevelde genoemd), Ane met Anerveen en de Meene, Holthone, Holtheme, Den Velde en Loozen deel uit van de gemeente. In 2001 wordt Gramsbergen samengevoegd bij de gemeente Hardenberg. De kern Gramsbergen is een kleine plaats, die in de nabijheid van het station is gelegen.

Bestuur

Gramsbergen is een zelfstandige gemeente tot 2001. Vanaf 2001 behoort Gramsbergen samen met het buurtschap Loozen bij de gemeente Hardenberg. In de periode 1880 tot 2001 heeft Gramsbergen de onderstaande burgemeesters gehad.

Naam: Van: Tot: Opmerking:
O. van Riemsdijk 1864 1897 -
C.J. van Riemsdijk 1897 1939 -
mr. S.W.A. baron van Voerst van Lynden 1939 1945 -
A.W. de Jager 1945 1945 -
F.H. van der Bend 1945 1947 -
J.H. de Goede 1947 1958 -
H. van Hout 1958 1979 -
G.W. Floors 1979 1983 -
J.K. Slomp 1983 1992 -
J.L. Eggens 1993 1996 -
mr. J.A.M.L. Houben 1996 2000 -

Voorzieningen

Café "Spoorzicht"
In 1909 begint de heer Bolte op 100 meter van het station een café onder de naam Spoorzicht. Voor de heer Bolte is het café slechts een bron van neveninkomsten. In het dagelijks leven is de heer Bolte molenaar, vrachtwagenchauffeur en hulp bij bakkerij v/d Hulst.

Ruim 100 jaar later bestaat het café Bolte nog steeds. Nog steeds kunnen treinreizigers er terecht voor een kop koffie of andere versnapering. Daarnaast richt het café zich op lopers van het Pieterpad en fietsers in de omgeving. Bovenal is het echter een gezellig dorpscafé dat door Jan en Gees Bolte wordt uitgebaat.

[gramsbergen_007]
Café Spoorzicht van de heer Bolte in de eerste jaren van zijn bestaan.
Foto website www.bolte.gramsbergen.nl

[gramsbergen_008]
Café Jan en Gees Bolte tegenover het station.
Foto R. van Wissen, 30 juni 2007.
Café "Station"
In het voormalige stationsgebouw is café "Station" gevestigd. Aan de straatzijde is tevens een terras ingericht.

[gramsbergen_012]
Café "Station" in het voormalige stationsgebouw van Gramsbergen.
Foto R. van Wissen, 30 juni 2007.
Top