Halte Zuidbarge, voorheen Zuid Barge

Gewijzigd: h:30-07-2015

Inhoud:

Links:

Voormalige exploitanten: Fabrieksaansluiting:

Gegevens halte

Afkorting: Zbg
Positie: km 71,773, rechterzijde
Adres: Halteweg 21
Oorspronkelijk is de naam van de halte Zuid Barge. De huidige benaming van het gebied is Zuidbarge.
Top

Exploitatie

Geopend als halte aan de spoorlijn Zwolle - Stadskanaal. Na de sluiting Emmen - Gasselternijveen in oktober 1938 loopt de lijn tot Emmen, met uitzondering van een kleine opleving in en na de Tweede Wereldoorlog.
Geopend: Gesloten:
Personenvervoer: 1 november 1905
10 juni 1940
2 oktober 1938
6 oktober 1941
Goederenvervoer: 1 november 1905 29 september 1969
Vanaf 6 oktober 1935 wordt het vervoer van stukgoederen uitgevoerd door de ATO-vrachtautodienst. Halen en brengen van stukgoederen kan bij de halte. Voor wagenladingen blijft de halte geopend.
Top

Gebouwen

Haltegebouw

Het haltegebouw is aanbesteed met bestek NOLS-21.

Op 10 april 1945 zijn er gevechten tussen Duitse troepen en geallieerde Poolse troepen in de buurt van de halte Zuidbarge. De Duitsers hebben zich bij de brug aan de oostzijde van het kanaal ingegraven. De Duitsers vluchten door het kantoor en wachtkamer van de halte naar een naast gelegen boerderij. Reden voor het Poolse tankregiment om beide gebouwen met fosforgranaten te beschieten. Het haltegebouw, de boerderij en een schuur gaan in rook op. De bewoners en 2 evacués kunnen via het kelderraam vluchten.

[zuidbarge_002]
Brug, retirade en haltegebouw Zuidbarge in de meidagen van 1940.
Foto Gemeentearchief Emmen, mei 1940.

Privaatgebouw

Het privaatgebouw is aanbesteed met bestek NOLS-21. Het privaatgebouw staat aan de westelijke kant richting Coevorden naast het haltegebouw. In 1940 is het nog aanwezig. Inmiddels is het privaatgebouw afgebroken.

Op de foto van het haltegebouw is het privaatgebouw zichtbaar achter de paal rechts.

[Privaatgebouw_01_v1.00]
Privaatgebouw (perronzijde) zoals dat bij de halte Zuidbarge wordt gebouwd.
Tekening R. van Wissen.

Wachthuisje

Bij de brug over het Oranjekanaal staat een wachthuisje. In de dagen voor de Tweede Wereldoorlog bemannen soldaten het wachthuisje om de brug te bewaken.

Zie foto haltegebouw

Brugwachterswoning Oranjekanaal

Om de draaibrug over het Oranjekanaal te bedienen bouwt de NS na de Tweede Wereldoorlog aan de oostelijke kant van de brug een brugwachterswoning. De laatste actieve brugwachter is vermoedelijk de heer Tibbe geweest. Restanten van de woning zijn nog steeds aanwezig en maken deel uit van de schuur die behoort bij een naastgelegen woning.

[zuidbarge_010]
De voormalige brugwachterswoning maakt nu deel uit van een vrijstaande woning.
Foto P. Collet, 1 oktober 2006.
Top

Emplacement

Vanaf het emplacement takt een havenspoor af richting Oranjekanaal. Dit spoor loopt in een boog over het voorplein van de halte. Bij het bereiken van het Oranjekanaal splitst het spoor zich in 2 evenwijdige sporen langs het water. In 1908 vergroot de SS de spoorweghaven en worden de sporen uitgebreid.

Vlak na de Tweede Wereldoorlog wordt het emplacement vereenvoudigd en vervalt de omloop mogelijkheid van het goederenspoor naast het perron.

Met de aansluiting van de nieuwe brug in 1963 wordt het emplacement aangepast. Het nieuwe doorgaande spoor komt noordelijke van het emplacement te liggen en sluit ten oosten van het emplacement aan op het bestaande spoor. Het voormalige doorgaande langs het perron loopt nu dood. Na het beëindigen van het goederenverkeer in 1969 breekt de NS het emplacement enige tijd later op.

[NVBS-NOLS_040]
De losweg van Zuidbarge, met op de voorgrond het oude hoofdspoor naar de draaibrug over het Oranjekanaal en het bestaande wissel naar het losspoor. Rechts op het nieuwe hoofdspoor over de vaste brug rijdt treinstel NS 121 (plan U) als trein 3019 (Zwolle - Emmen) bij km 72,0. De blikrichting is zuid.
Collectie NVBS-Railverzamelingen, Foto R. Ankersmit, 1963.
Top

Spoorweghaven

Met de doortrekking van het Oranjekanaal naar Zuidbarge beschikt Zuidoost-Drenthe over een scheepvaartverbinding met de rest van het land. De doortrekking van dit deel van het Oranjekanaal komt echter te laat om nog voor grote bloei te zorgen in de handelsbetrekkingen. De overige vervoermiddelen hebben de boot al voor een deel verdreven. Toch vindt er nog geregeld scheepvaartverkeer op het kanaal plaatst. Om de overslag van boot op trein en anders om mogelijk te maken, besluit de NOLS om de halte Zuidbarge te voorzien van een spoorweghaven. Vanaf het emplacement takt een havenspoor af richting Oranjekanaal. Dit spoor loopt in een boog over het voorplein van de halte. Een wissel zorgt voor de aansluiting van de twee havensporen. De havensporen liggen evenwijdig aan het Oranjekanaal. Ter hoogte van de sporen is het Oranjekanaal verbreed om er voor te zorgen dat lossende en ladende schepen de doorgang niet blokkeren. In de jaren twintig zijn er plannen om het emplacement grondig te verbouwen en te vergroten. In het Staatsblad nummer 105 uitgegeven op 17 mei 1926 verschijnt de wet van 29 april 1926 betreffende de uitbreiding van het emplacement van Zuidbarge. In de Nederlandse Staatscourant nummer 238 van 8 december 1926 wordt bekend gemaakt, dat 5 percelen onteigend worden voor de uitbreiding. Het betreft hier 2 percelen van de Maatschappij van het Drentsche Veen en Middenkanaal van respectievelijk 6,83 en 23,73 are. De andere 3 percelen zijn eigendom van de Markgenoten Noord- en Zuidbarge. De percelen zijn respectievelijk 0,72, 0,51 en 3,90 are groot.

Met de bouw van de Rondweg in Emmen is het Oranjekanaal ter plekke van de haven gedempt. Net even na de brug houdt het op en begint het talud van de Rondweg. Achter te Rondweg in de richting van de dorpskern is nog een gedeelte van de voormalige haven aanwezig.

[NVBS-NOLS_025]
De sporen langs de oever van het Oranjekanaal bij Zuidbarge, kijkend naar het noordwesten. In de verte de draaibrug over het kanaal in de lijn Zwolle - Emmen bij km 71,7
Collectie NVBS-Railverzamelingen, Foto R. Ankersmit, 5 mart 1961.

[zuidbarge_009]
Restant van het Oranjekanaal waar vroeger aan de linkerkant de spoorweghaven begon. Achter de begroeiing rechtdoor ligt de Rondweg. Achter de rondweg gaat het kanaal verder. Foto genomen ter hoogte van de spoorbrug over het Oranjekanaal.
Foto R. van Wissen, 28 mei 2005.
Top

Brug Oranjekanaal

Even voor Zuidbarge in de richting Coevorden wordt het Oranjekanaal met een draaibrug overbrugd. Op een woensdag in mei 1904 hijst de aannemer de 40.000 kg wegende brug op de middenpijler.

Net als bij alle andere bruggen langs het NOLS-traject hoort bij de standaard uitrusting een boot. Hiermee kan de brug van alle kanten geïnspecteerd worden. In de zomermaanden maken de kinderen van de haltechef graag gebruik van de boot.

Tijdens oorlogshandelingen in mei 1940 raakt de brug ontzet. De schade kan in korte tijd met spoed weer hersteld worden. Op maandag 3 juni 1940 rijdt de eerste trein als test weer over de brug. De volgende dag start een reguliere dienst van 3 treinen per dag. De dienstregeling van 10 juni 1940 vermeldt de herstelde geregelde dienst tussen Zwolle en Emmen.

De brug is in 1962/1963 vervangen door een hoger gelegen vaste brug. Deze brug ligt noordelijk naast de oorspronkelijk brug. Om het spoor aan te kunnen sluiten is het tracé enigszins aangepast.

Sinds de bouw van de nabij gelegen wijk Bargeres ligt onder en naast de brug over het Oranjekanaal een fiets- en voetgangersbrug.

[zuidbarge_011]
Brug over het Oranjekanaal met ploeg wegwerkers gezien in de richting Nieuw-Amsterdam. Links voor de brug zijn de bedieningshandels zichtbaar. Op de achtergrond het sein vanuit Nieuw-Amsterdam dat aangeeft dat de brug veilig bereden kan worden.
Foto H. Sijbom, begin jaren '60 van de 20e eeuw.

[NVBS-NOLS_037]
Rechts de draaibrug over het Oranjekanaal bij Zuidbarge (km 71,7) kijkend richting Emmen, met de overweg in de Laadweg en de brugpost. In de verte het afstandssein voor de brug. Links wordt een vaste brug gebouwd ter vervanging van de spoordraaibrug.
Collectie NVBS-Railverzamelingen, Foto R. Ankersmit, 7 januari 1962.

[zuidbarge_001]
Brug over het Oranjekanaal.
Foto R. van Wissen, 1987.
Top

Personeel

In het haltegebouw woont de haltechef. De lijst van personeelsleden is niet compleet.
Functie: Van: Tot: Naam: Opmerking:
Haltechef 1905 ? D.D. de Vries Afkomstig uit Wijster
Haltechef 17-05-1914 30-11-1921 H. Santing Voorheen haltechef te Junne. Vertrekt als haltechef naar Winsum.
Haltechef 03-12-1921 28-12-1926 A.J. Peters Afkomstig uit Rotterdam. Vertrekt als haltechef naar Brummen.
Haltechef 04-01-1927 11-01-1933 B. Horsting Afkomstig uit Hindelopen. Vertrekt als haltechef naar Loppersum.
Haltechef 01-01-1933 10-04-1945 Kieft Laatste haltechef
Brugwachter 1950 1955 A. van Seijen Voorheen rangeerder in Emmen
Brugwachter ? 1963 Tibbe -
Top

Gegevens plaats

Algemeen

Zoals de naam al doet vermoeden bestaan er ook nog andere plaatsen met de naam Barge. Zo ligt ten noorden van Zuidbarge de plaats Noordbarge. De plaats Zuidbarge is een agrarische plaats. De bewoners leven van de landbouw. Rond de spoorweghaven zijn in het verleden meerdere bedrijven gevestigd geweest. Er staan vele oude boerderijen. In de loop der tijd is de plaats steeds meer opgeslokt door de plaats Emmen. Vandaag de dag is Zuidbarge een wijk aan de oostzijde van de plaats Emmen. De oude dorpskern is nog duidelijk aanwezig. Aangrenzend aan Zuidbarge is de wijk Rietlanden gebouwd.

Sinds de aanleg van de Rondweg in Emmen is Zuidbarge gescheiden met het gedeelte waar ooit de halte gelegen heeft. De weg naar de halte is nu een zijstraatje van het fietspad langs de Rondweg.

Bestuur

Zuidbarge maakt onderdeel uit van de gemeente Emmen. Zie voor meer informatie station Emmen.

Voorzieningen

Nabij de halte zijn meerdere cafes gevestigd. Al deze cafes zijn nevenactiviteiten. Het dichtst bij de halte is café Braam gelegen. Het pand waar dit café ooit was gevestigd, is nog steeds aanwezig aan de Halteweg. Daarnaast zijn aan de spoorweghaven ook nog de cafes Stulen en De Lange gevestigd.
Geen foto beschikbaar
Top