Halte Valthe

Gewijzigd: h:04-01-2020

Inhoud:

Links:

Voormalige exploitanten: Voormalig aansluitend vervoer: Overige:

Gegevens halte

Afkorting: Vt
Positie: km 81,994, linkerzijde
Adres: Stationsstraat
Top

Exploitatie

Geopend als halte aan de spoorlijn Zwolle - Stadskanaal.
Geopend: Gesloten:
Personenvervoer: 1 november 1905
24 juni 1940
2 oktober 1938
24 november 1940
Goederenvervoer: 1 november 1905
1940
29 oktober 1945
31 oktober 1938
24 september 1942
9 juli 1946
Vanaf 6 oktober 1935 wordt het vervoer van stukgoederen uitgevoerd door de ATO-vrachtautodienst. Halen en brengen van stukgoederen kan bij Wed. G. Dobben (besteller te Valthe). Voor wagenladingen en vee blijft de halte geopend.
Top

Gebouwen

Haltegebouw

Het haltegebouw is aanbesteed met bestek NOLS-25. Het gebouw is in de loop der tijd aan de zuid- en westkant voorzien van een witte plamuurlaag. De perronkant heeft nog het originele bakstenen uiterlijk.

Na de sluiting van de spoorlijn blijft het gebouw als woning behouden. Tot op de dag van vandaag is daar niets in veranderd. (zie ook Exloo).

Van de 3 haltegebouwen, die er in Drenthe nog staan (Weerdinge, Valthe en Exloo), is het gebouw van Valthe nog in de meest originele toestand. Het haltegebouw staat derhalve op de lijst van Stichting Industrieel Erfgoed Noord-Nederland (SIEN-N). Deze stichting wil het haltegebouw voor het nageslacht bewaren.

Zuidelijk van het haltegebouw hebben de bewoners van het haltegebouw een dubbele garage gebouwd. Qua uiterlijk en kleurstelling is de garage aangepast aan het haltegebouw. In de jaren 80 en 90 van de 20e eeuw is het houtwerk wit geverfd. Anno 2005 zijn de lijsten en schotten donkergroen geverfd, wat het haltegebouw een warmere uitstraling geeft.

[valthe_001]
Voormalig haltegebouw van Valthe in gebruik als woning.
Foto R. van Wissen, 22 december 1985.

[valthe_010]
Straatzijde van het voormalig haltegebouw van Valthe.
Foto R. van Wissen, 19 juni 2005.

Privaatgebouw

Het privaatgebouw is aanbesteed met bestek NOLS-25. Het privaatgebouw is na het beeindigen van de treindienst niet direct afgebroken. Het heeft als schuurtje nog jaren lang naast het haltegebouw gestaan. Begin jaren 60 van de vorige eeuw is het privaatgebouw nog aanwezig. Inmiddels is het privaatgebouw afgebroken.

[Privaatgebouw_01_v1.00]
Privaatgebouw (perronzijde) zoals dat bij de halte Valthe wordt gebouwd.
Tekening R. van Wissen.

[NVBS-NOLS_027]
Het haltegebouw, de retirade en de restanten van het 1e perron van Valthe, bij km 81,996 van het in 1946 opgeheven baanvak Weerdinge - Buinen. De blikrichting is zuid.
Collectie NVBS-Railverzamelingen, Foto R. Ankersmit, 5 maart 1961.

Goederenbergplaats

Rond 1913 wordt aan de zijde van Weerdinge vlak naast het haltegebouw een losstaande houten goederenbergplaats gebouwd. De goederenbergplaats is 9 meter lang en heeft een diepte van 5,75 meter. De goederenbergplaats heeft een schuindak voorzien van dakpannen. Aan zowel de perronzijde als de straatzijde van de goederenbergplaats bevindt zich een schuifdeur. Naast de schuifdeur zitten 2 kleine raampjes. Ook aan de kopse kanten van het gebouw zitten raampjes om te zorgen voor de nodige lichtinval. De goederenbergplaats vervangt een oude wagenbak zonder wielen, die tot die tijd op het perron heeft gestaan voor het opslaan van goederen. Inmiddels is de goederenbergplaats afgebroken.

Geen foto beschikbaar

Woning ploegbaas

In 1926 kopen de Staatsspoorwegen een huis in Valthe voor de ploegbaas.

Geen foto beschikbaar
Top

Emplacement

Valthe
Het emplacement telt bij de opening één losspoor, waarop in totaal 8 stuks 2-assige goederenwagons kunnen staan. Dit losspoor bevindt zich aan de zuidkant van het emplacement. Tijdens de oogstcampagnes wordt al in het eerste jaar duidelijk dat dit te kort is om het transport van de oogst snel en ordentelijk af te handelen. De goederenwagons, die met vooral aardappels worden geladen, moeten soms ook in Weerdinge en Exloo worden opgesteld wegens plaatsgebrek in Valthe. Naast de afvoer van aardappelen worden er ook veel goederenwagons met turf geladen.

Het emplacement van Valthe kent in de eerste jaren dan ook de nodige uitbreidingen. Naast de uitbreidingen aan de lossporen worden ook de beide perronsporen verlengd. Deze verlengingen houden echter wel in dat de kruising met de hoofdstraat moet worden voorzien van 2 sporen. Het wissel komt aan de overkant van de Hoofdstraat richting Exloo te liggen. De haltechef kan met een bedieningstoestel op het perron voor het haltegebouw de spoorbomen voor de Hoofdstraat bedienen. Deze overweg wordt in 1936 voorzien van stoplantaarns met elektrische verlichting.

Langs de losweg aan de zuidkant van de halte staan een aantal loodsen van particuliere die zich bezig houden met de handel.

Na het beeindigen van de treindienst is het emplacement opgebroken. De rand van het voormalige perron blijft echter nog jaren lang zichtbaar in het landschap. Wel groeien er midden op perron een aantal bomen.

Top

Spoorweghaven (niet gerealiseerd)

In het concept bouwprogramma van 1900 is sprake van een spoorweghaven tussen Weerdinge en Valthe. Aan het kanaal van Odoorn naar Weerdingerveen voorziet de NOLS een faciliteit voor de overslag van goederen. Deze spoorweghaven is uiteindelijk niet gerealiseerd.

Om de afvoer van turf uit de streek rond Valthermond te versnellen ontstaan er in de jaren '10 van de vorige eeuw plannen om een kanaal te graven naar de halte van Valthe. In Valthe moet een spoorweghaven komen om de turf snel in spoorwagons te kunnen laden. Gelijktijdig beginnen de steenkoolmijnen in Limburg met de grootschalige productie van steenkool. De vraag naar turf als brandstof vermindert snel. Nederland stapt massaal over op steenkool. De recessie in de turfindustrie heeft het plan voor een spoorweghaven van tafel geveegd.
Top

Personeel

Op de halte Valthe hebben meerdere mensen gewerkt. Hieronder staat een overzicht van diverse personen en functies zover bij de auteur bekend, gebaseerd op de overzichten uit Het Utrechts Archief en publicaties in kranten en boeken. Het overzicht is niet compleet en zal waar mogelijk worden aangevuld. De personen zijn ingedeeld naar de laatste functie die ze op de halte hebben vervuld.

Functie: Van: Tot: Naam: Opmerking:
Haltechef 01-11-1905 30-09-1906 M. van Schaik (Martinus) Afkomstig uit Driebergen. Vertrekt naar Liesbosch.
Haltechef 01-10-1906 30-10-1909 W. Smits (Wilhelmus) Voorheen Arbeider - telegrafist te Nuth. Komt als Haltechef naar Valthe. Vertrekt naar Hoensbroek.
Haltechef 4e klasse 31-10-1909 01-03-1910 P.J. Niederer (Petrus Johannes) Afkomstig uit Hoensbroek. Vertrekt naar Gronsveld.
Haltechef 13-03-1910 15-12-1917 J. Hoornstra (Jacob) Voorheen Seinhuiswachter te Veenendaal - de Klomp. Komt als Haltechef naar Valthe. Vertrekt naar Windesheim.
Haltechef 16-12-1917 31-05-1919 M. Bakker (Melchert) Afkomstig uit Ulsda. Vertrekt als Eerste haltechef naar Acht.
Eerste haltechef 01-06-1919 31-12-1921 C. Palmers (Cornelis) Afkomstig uit Dalfsen. Vertrekt naar Sauwerd.
Haltechef 01-01-1922 30-04-1923 J.R. Wagt (Jan Richard) Afkomstig uit Maarssen. Vertrekt naar Gramsbergen.
Haltechef 01-05-1923 01-06-1935 / 15-01-1938 J. Leenborg (Jan) Voorheen Assistent van de stationsdienst te Vriezenveen. Komt als Haltechef naar Valthe. Op 1 april 1928 25 jaar in dienst van de spoorwegen. Zou in juni 1935 vertrekken met wachtgeld. Hij zou worden opgevolgd door A.G. Kenemans uit Musselkanaal, maar de NS annuleert deze benoeming op het laatste moment. Overlijdt op 15 januari 1938 in actieve dienst. Onduidelijk is welke functie Leenborg tussen 1935 en 1938 vervult.
Haltechef 01-07-1935 01-05-1936 A.B. van 't Land (Aalt Bartus) Afkomstig uit Boskoop. Op 25 januari 1936, 35 jaar in dienst van de spoorwegen. Eervol ontslagen vanwege bereiken pensioengerechtigde leeftijd.
Arbeider - telegrafist 10-08-1913 29-04-1916 G.J.M. Souwerbren (Gerardus Johannes Martinus) Afkomstig uit Winschoten. Vertrekt naar Wirdum.
Arbeider - telegrafist 24-04-1916 15-06-1918 W. Schuurman (Wolter) Afkomstig uit Heino. Verlaat op eigen verzoek eervol de dienst.
Arbeider - telegrafist 11-06-1918 27-08-1921 W. Haxe (Willem) Voorheen Waarnemend arbeider te Leeuwarden. Komst als Arbeider -telegrafist naar Valthe. Vertrekt naar Zwartsluis.
Arbeider - telegrafist 06-11-1921 06-07-1929 W. Tigelaar (Willem) Voorheen Arbeider - rangeerder te Raalte. Vertrekt naar Neede.
Arbeider - telegrafist 15-05-1935 31-12-1938 B. Swart (Bouwe) Afkomstig uit Geldermalsen. Vertrekt naar Kolham.
Top

Gegevens plaats

Algemeen

De plaats Valthe is gelegen op de rand van de Hondsrug. Vanuit Valthe heeft men een wijds uitzicht over de veenvlakten. De bevolking bestaat voor een groot deel uit agrariers. Bij een rondgang door het dorp valt het grote aantal boerderijen dan ook al gelijk op.

Valthe is het kleinste van de drie 'zanddorpen' (dorpen op de zandgronden) waaruit de kerspel Odoorn tot de veenontginning bestond. Tot de 17e eeuw ligt bij het dorp de Valtherschans, die deel uitmaakt van de verdedigingslinie van de Nederlanden tegen o.a. Bommen Berend, de bisschop van Münster. Tussen 1811 en 1835 is het de hoofdplaats van de gemeente Odoorn, waar zich toen ook het Gemeentehuis en de woning van de Burgemeester bevinden.

Om aandacht aan de spoorse geschiedenis te schenken heeft de gemeente Odoorn, waaronder Valthe valt, de omgeving van het haltegebouw aangepast en geaccentueerd met spoorse kenmerken. Lange tijd is men voornemens geweest om (een deel van) de oude perron overkapping van Zwolle op een plein nabij het haltegebouw te plaatsen. Vanwege de slechte staat van de kap heeft men hier vanaf gezien. Langs het haltegebouw heeft men een tegelpadmozaïek in de vorm van rail en bielsen aangelegd. Dit pad eindigt op het plein ('t Perron) bij een echt stootblok.

In 2017 wordt als burgerinitiatief begonnen om de spoorse kenmerken nog beter zichtbaar te maken. Er komt een echt stukje spoor van 9 meter land op de plaats waar vroeger de spoorwegovergang in de Hoofdstraat is geweest. Bij het spoor worden tweedehands spoorbomen en andreas kruizen geplaatst om een echte spoorse sfeer te creëren. De waarschuwingslampen kunnen rood knipperen. Circa 40 inwoners van Valthe zijn vrijwillig bezig om alles te installeren. Met de opknapbeurt kan 't Perron weer een flinke tijd mee en uitgroeien tot een gezellig plein in Valthe. Uiteindelijk krijgt het burgerinitiatief een internationale prijs als bewijs van de toegevoegde waarde.

[valthe_011]
Stootblok op het plein genaamd "Het perron" nabij het haltegebouw van Valthe.
Foto R. van Wissen, 19 juni 2005.

Bestuur

Valthe maakt onderdeel uit van de gemeente Odoorn. Later fuseert de gemeente Odoorn met de gemeente Borger. Het gemeentehuis staat in Exloo. Zie voor meer informatie halte Exloo.

Voorzieningen

Stationskoffiehuis "J. Davids"
Op 26 januari 1907 besteedt de heer J. Davids de bouw van een koffiehuis nabij de halte Valthe aan. De opdracht gaat naar de laagste aanbieder de Gebr. Benus uit Musselkanaal voor NLG. 2.575,00. Na de bouw van het gebouw zal de exploitatie zijn gestart.

Op 12 oktober 1925 verkoopt de heer Davids zijn koffiehuis aan de hoogste bieder. De overdracht kan op 1 november 1925 plaats vinden. De grond rond het gebouw en bijbehorende schuren heeft een oppervlakte van 0,3450 hectare. De koper is de heer C. Klein uit Valthermond die het geheel voor NLG. 3.300,00 in bezit krijgt. De heer klein exploiteert een cafe in het gebouw. Waarschijnlijk wordt de exploitatie later overgenomen door Van der Veen.

De auteur gaat er vanuit dat in het gebouw van dit stationskoffiehuis nu restaurant "Schuttershof" is gevestigd. Auteur weet het echter niet zeker en roept mensen op die weten om te reageren.


[valthe_013]
Restaurant "Schuttershof" schuin tegenover de voormalige halte.
Foto R. van Wissen, 19 juni 2005.
Stationskoffiehuis "L. Vos", later hotel "Ven'ta" en "Valthe"
In de nabijheid van de halte aan de Hoofdstraat (hoek Stationsstraat) exploiteert de heer Lucas Vos eveneens een stationskoffiehuis. De heer Vos komt oorspronkelijk uit Valtherveen waar hij op 20 april 1872 is geboren. Dit stationskoffiehuis opent rond de start van de exploitatie van de spoorlijn Coevorden - Stadskanaal. Op 4 juli 1907 bij het bezoek van Koningin Wilhelmina aan Valthe richt de heer Vos zijn tuin in als tribune en is er tevens een feesttent.

Oorspronkelijk is het stationskoffiehuis ondergebracht in een bestaande boerderij. Een bord boven de deur met de tekst "Stationskoffiehuis" moet de reizigers op het etablissement wijzen. Later vindt er nieuwbouw plaats en worden de horeca-activiteiten verder uitgebreid met een hotel. Dit hotel krijgt de naam "Ven'ta". Ven'ta betekent hotel op het platteland. Op 12 maart 1942 overlijdt de heer Vos.

Anderen nemen de exploitatie van het hotel over. Zo is het hotel in handen geweest van o.a. H. Dijkstra en A. Mulder. Anno 2019 is het pand nog steeds aanwezig en is nu in gebruik als hotel "Valthe". Aan de oostzijde is het gebouw uitgebreid. Tevens is het gebouw inmiddels wit geschilderd.

[valthe_008]
Stationskoffiehuis L. Vos te Valthe.
Ansichtkaart.

[valthe_012]
Hotel Valthe.
Foto R. van Wissen, 19 juni 2005.
Top