Halte Bergentheim

Gewijzigd: h:19-04-2019

Inhoud:

Links:

Voormalige exploitanten: Fabrieksaansluiting:

Gegevens halte

Afkorting: Btm
Positie: km 37,397, linkerzijde
Adres: -
Top

Exploitatie

Geopend als halte aan de spoorlijn Zwolle - Hardenberg. Op 1 juli 1905 verlengd naar Coevorden en op 1 november 1905 verlengd naar Stadskanaal. Na de sluiting van het gedeelte Emmen - Gasselternijveen in oktober 1938 loopt de spoorlijn tot Emmen, met uitzondering van een kleine opleving in en na de Tweede Wereldoorlog.
Geopend: Gesloten:
Personenvervoer: 1 februari 1905
27 juni 1945
17 september 1944
1 juni 1975
Goederenvervoer: 1 februari 1905 2 maart 1970
Vanaf de dienstregeling 1970 stoppen de meeste treinen op het traject Zwolle - Emmen niet meer in Bergentheim, maar rijdt de trein Almelo - Mariënberg door naar Hardenberg met een stop in Bergentheim. De Bergentheimers hebben geprobeerd de NS er te van overtuigen om het station in 1987 bij de elektrificatie weer te heropenen. De NS ziet dit idee niet zitten, omdat hierdoor de reistijd Zwolle - Emmen nadelig wordt beïnvloed, zonder dat er veel meer reizigers tegenover zouden staan.
Top

Gebouwen

Haltegebouw

Het haltegebouw is aanbesteed met bestek NOLS-17. In het bestek staat officieel stationsgebouw om de bewoners en aandeelhouders uit Bergentheim tegemoet te komen. Feitelijk is het qua bouwvorm echter een haltegebouw. Het haltegebouw van Bergentheim blijkt na de opening al direct te klein te zijn. Gemeente en bewoners van Bergentheim hebben de NOLS bij de bouw van de halte hier al voor gewaarschuwd en gevraagd naar een volwaardig stationsgebouw zoals in Hardenberg en Gramsbergen. De NOLS verwachtte van en naar Bergentheim echter weinig vervoer.

Op 24 april 1906 besteden de Staatsspoorwegen onder nummer SS-1050 de uitbreidingswerkzaamheden aan. Aan de zuidzijde van het haltegebouw wordt een nieuw stuk gebouwd. Aan het haltegebouw bouwt de aannemer een houten goederenbergplaats met een doorgang naar het haltegebouw. In de oorlog raakt de loods zwaar beschadigd bij een bombardement op 30 maart 1945 (?) door een vliegtuig van de 2nd Tactical Airforce (RAF). Op dezelfde plaats zet de NS direct na de oorlog een oude z.g. gesloten goederenwagen neer om o.a. te dienen als fietsenstalling. Na een aantal jaren (1948?) wordt opnieuw een goederenloods gebouwd, maar nu van steen. De goederenwagen wordt achter een boerderij aan het kanaal in Brucht (vlak bij Bergentheim) geplaatst. De muur van het haltegebouw waar de goederenloods tegenaan is gebouwd is geplamuurd.

Het haltegebouw is na de sluiting als woning blijven staan. In augustus 1993 is het gebouw inclusief de loods gesloopt om de machinisten meer zicht op de spoorlijn te geven. Het tegeltableau met de naam is voorzichtig uit het haltegebouw verwijderd en opgeslagen op de gemeentewerkplaats te Hardenberg. Het is de bedoeling om het tegeltableau in te bouwen in een nieuw cultureelcentrum. Dit is tot op heden echter niet gebeurd. Het tegeltableau is gaan rondzwerven en is in 2010 door spoorwegliefhebbers voor het laatst gezien en toen lag hij bij een bouwbedrijf. Het tegeltableau is inmiddels gebroken en de sierrand is grotendeels afgebrokkeld. Het vermoeden is dat tegeltableau inmiddels helaas is vernietigd. Wie echter weet waar het tegeltableau is, kan zich melden bij Wichor Bramer (www.stationsweb.nl). In een vergadering van plaatselijk belang Bergentheim in 2014 wordt geopperd om van het tegeltableau een monument te maken als het gevonden wordt. Plaatselijk belang gaat echter voor de optie om het tegeltableau in te bouwen in het nieuwe stationsgebouw, dat bij een heropening van het station gebouwd moet worden. Tot op de dag van vandaag vechten de inwoners van Bergentheim voor een heropening van het station.

[bergentheim_003]
Haltegebouw Bergentheim na de uitbreiding in 1906.
Foto is gepubliceerd in het Huis Oud en Nieuw in 1914.

[bergentheim_009]
Haltegebouw Bergentheim zonder goederenloods aan de linker kant. Achter het gebouw staat wel een houten loods of oude goederenwagen.
Ansichtkaart uitgegeven Wed. W. v.d. Sluis, Bergentheim.

[bergentheim_004]
Haltegebouw Bergentheim op de laatste dag voor de sluiting.
Foto F.J. Hoevenagel, 31 mei 1975.

[bergentheim_011]
Op de plaats van de vroegere halte Bergentheim herinnert alleen de grote kastanjeboom nog aan het verleden.
Foto R. van Wissen, 11 juni 2006.

[bergentheim_051]
De restanten van het tegeltableau van de halte Bergentheim op het erf van een bouwbedrijf.
Foto W. Bramer (www.stationsweb.nl), 2010.

Privaatgebouw

Het privaatgebouw is aanbesteed met bestek NOLS-17. Het privaatgebouw staat westelijk van het haltegebouw. Het privaatgebouw is na de Tweede Wereldoorlog nog aanwezig. Op een foto uit 1960 staat het privaatgebouw er nog. Inmiddels is het privaatgebouw afgebroken.

[bergentheim_005]
Haltegebouw met links achter de boom het privaatgebouw.
Ansichtkaart, uitgegeven door Joh. Bolks, Coevorden.

[Privaatgebouw_01_v1.00]
Privaatgebouw (perronzijde) zoals dat bij de halte Bergentheim wordt gebouwd.
Tekening R. van Wissen.

Goederenbergplaats

Zie tekst haltegebouw.

[bergentheim_002]
Het gesloten haltegebouw van Bergentheim met op de voorgrond de goederenbergplaats tijdens de spoorverdubbeling.
Foto R. van Wissen, 16 maart 1986.
Top

Emplacement

Bergentheim 01
Bergentheim 02
Bergentheim 03
Bij de bouw heeft Bergentheim een standaard NOLS-emplacement met een doorgaand spoor. De goederenfaciliteit ligt ten oosten van het haltegebouw. Tevens is er een aansluiting van een spoorweghaven. Via dit havenspoor is ook het emplacement van de turfstrooiselfabriek van de firma Van Roijen bereikbaar. Het havenspoor is vanaf het hoofdspoor niet rechtstreeks in te rijden, maar de trein moet vanuit de richting Hardenberg een keer heen en weer steken. Het havenspoor loopt vanaf het emplacement van Bergentheim met een grote boog naar het kanaal. Hier is een spoorweghaven aangelegd. In de spoorweghaven kunnen producten worden overgeladen van de boot op de trein en omgekeerd. Er wordt vooral turf van de boot op de trein overgeladen.

Met de aanbesteding van bestek SS-1156 in 1908 krijgt Bergentheim een volwaardig kruisspoor met een 2e perron en een stationsbeveiliging.

In 1948 wordt het wissel naar het havenspoor van het emplacement verwijderd. De aansluiting van de turfstrooiselfabriek op het havenspoor is al een jaar eerder verwijderd. Het goederenspoor aan de westzijde van het emplacement naast het haltegebouw wordt volgens een lijst van de Nederlandse Spoorwegen uit 1960 gebruikt door de firma W. Klinkien, Brandstoffenhandel uit Bergnetheim.

In de zomer van 1970 breekt de NS het tweede spoor op. Later (na 1973) volgt het nutteloos geworden 2e perron. Het goederenspoor naast het haltegebouw verwijderen de Nederlandse Spoorwegen in 1971. Met de elektrificatie en moderniseringswerkzaamheden in de periode 1985 - 1987 wordt in het kader van de spoorverdubbeling Mariënberg - Gramsbergen op de plaats van het voormalige tweede spoor het nieuwe spoor richting Coevorden gelegd.

[NVBS-NOLS_005]
De noordoostzijde van de halte Bergentheim bij km 33,75, met het binnenkomend treinstel NS DE2 86 als trein 3032 (Emmen - Zwolle) en links de laad- en losplaats met kopspoor en daarop een gesloten goederenwagon type S-CHR. Rechts achter het hek is nog het verloop te zien van de vroegere sporen naar de haven.
Collectie NVBS-Railverzamelingen, Foto R. Ankersmit, 22 april 1960.
Top

Spoorweghaven

Van het emplacement van Bergentheim loopt een spoor naar de Mollinksvaart. Langs de Mollinkvaart vindt de overslag van boot op trein en omgekeerd plaats. De spooraansluiting van de turfstrooiselfabriek is in te rijden via het havenspoor. Het havenspoor ligt aan de oostzijde van het water. De NS verlengt het havenspoor met 80 meter in 1920. Na het beëindigen van de turfwinning in de omgeving wordt het havenspoor niet meer gebruikt. Rond 1948 breekt de NS het havenspoor af. Het water van de spoorweghaven is inmiddels gedempt.
[bergentheim_012]
Spoorweghaven Bergentheim, sjouwers dragen manden met turf uit boten naar de gereedstaande goederenwagons.
Repro uit de verzameling van H. Kars, datum onbekend.
Top

Personeel

Op de halte Bergentheim hebben meerdere mensen gewerkt. Hieronder staat een overzicht van diverse personen en functies zover bij de auteur bekend, gebaseerd op de overzichten uit Het Utrechts Archief en publicaties in kranten en boeken. Het overzicht is niet compleet en zal waar mogelijk worden aangevuld. De personen zijn ingedeeld naar de laatste functie die ze op het station hebben vervuld.

Functie: Van: Tot: Naam: Opmerking:
Stationschef 4e klasse 01-02-1905 30-06-1905 J.A. Thomassen (Johannes Albertus) Afkomstig uit Moordrecht, vertrekt naar Gramsbergen
Stationschef 4e klasse 01-07-1905 31-01-1906 G. Wichers (Gerrit) Afkomstig uit Mook, vertrekt naar Dedemsvaart
Haltechef 1906 1932 ? -
Haltechef 15-07-1932 31-05-1938 F. Scholten (Frederik) Afkomstig uit Wirdum, vertrekt naar Ommen.
Haltechef ? 1975 Wiersma De heer Wiersma blijft tot zijn dood in 1992 in het gebouw wonen. Na zijn overlijden breekt NS het gebouw af.
Arbeider - telegrafist 13-08-1905 24-04-1909 H. Brandsma (Hille) Vertrekt naar Tegelen.
Arbeider - telegrafist 13-11-1911 27-04-1912 G.M. Smits (Gerardus Mathius) Vertrekt naar Tegelen.
Arbeider - rangeerder 28-01-1905 27-01-1906 H.J. Borgers (Harmen Jan) Voorheen Hulpwachter te Wijhe. Begint als Hulparbeider in Bergentheim. Op 19 maart 1905 promotie Arbeider - rangeerder. Vertrekt als rangeerder naar Hoogeveen.
Hulpwachter 04-07-1910 12-08-1910 H. Graste (Hubertus) Eerste betrekking bij de spoorwegen. Vertrekt als Hulparbeider naar Veendam.
Top

Gegevens plaats

Algemeen

De turfindustrie heeft een grote invloed gehad op de geschiedenis van de plaats Bergentheim. De heer Van Roijen begint in de plaats een turfstrooiselfabriek. De erven van de heer Van Roijen zorgen er voor dat Bergentheim op de spoorlijn van de NOLS wordt aangesloten. De erven van de heer Van Roijen zijn een van de particuliere aandeelhouders van de NOLS. Om de aanleg te bespoedigen geven de erven van de heer Van Roijen enkele van hun percelen weg aan de NOLS. De NOLS zelf verwacht niet zo veel van het verkeer van en naar Bergentheim. In de plannen gaat de NOLS dan ook uit van een halteplaats. Om aandeelhouder en groot grondbezitter Van Roijen niet te veel tegen de haren in te strijken wordt er in de correspondentie steevast over een volwaardig station gesproken. Van Roijen dringt er bij het bestuur van de NOLS herhaaldelijk op aan de aanleg te versnellen. Op het moment dat de spoorlijn in dienst zou komen, beschikt hij over een snelle manier om zijn turf af te voeren. Zand nodig voor het talud wordt gehaald uit de 'Ballastputte' vlak bij Bergentheim.

In het najaar van 2001 houdt de werkgroep Plaatselijk Belang een onderzoek naar de interesse onder de bevolking om het station van Bergentheim te heropenen. Inmiddels in men al weer 8 jaar bezig om de politiek en met name NS-Reizigers te overtuigen van het nut van de heropening van het station. Veel inwoners gaan er vanuit een station in het dorp de leefbaarheid sterk verbeterd. Ondanks alle inspanningen van de werkgroep is er tot op heden geen aanzet bij NS-Reizigers om het station te heropenen. Mogelijk dat een nieuwe vervoerder er na de Europese aanbesteding meer brood in ziet.

Bestuur

Bergentheim maakt onderdeel uit van de gemeente Ambt-Hardenberg en later Hardenberg. Zie voor meer informatie station Hardenberg.

Voorzieningen

Vermoedelijk heeft er in de buurt van de halte Bergentheim een stationskoffiehuis gestaan. De auteur kent echter geen details.
Geen foto beschikbaar